تقریباً هر مشتری که اولین جلسه ی مشاوره را شروع می کند، گوشی اش را باز می کند و چند عکس نشانم می دهد. عکس ها از اینستاگرام یا پینترست آمده اند و معمولاً یک جمله هم همراهشان است: «من این جوری می خوام.» کار از همین جا شروع می شود، چون پشت هر عکس یک سبک طراحی هست و هر سبک قاعده های خودش را دارد.
در این مقاله انواع سبک های طراحی داخلی را که در ایران بیشتر درخواست می شوند معرفی می کنم: مدرن، مینیمال، کلاسیک و نئوکلاسیک. برای هر سبک می گویم از کجا آمده، چه ویژگی هایی دارد، اجرایش چه سختی هایی دارد و به چه خانه ای می خورد. بخش آخر هم درباره ی هزینه، زمان اجرا و اشتباهاتی است که در پروژه ها بارها دیده ام. هدفم این است که وقتی سراغ طراح یا مجری می روید، دقیقاً بدانید چه می خواهید.
سبک طراحی داخلی یعنی چه؟
سبک طراحی داخلی مجموعه ای از انتخاب های هماهنگ است: شکل خطوط، پالت رنگ، جنس مصالح، فرم مبلمان و نحوه ی نورپردازی. سبک فقط به انتخاب مبل و پرده مربوط نمی شود و روی کار اجرایی هم اثر می گذارد. اینکه دیوار قاب بندی شود یا صاف بماند، سقف کاذب خطی باشد یا ابزار داشته باشد، کابینت دستگیره داشته باشد یا نه، همه از سبک می آید.
به همین دلیل سبک را باید قبل از تخریب و تأسیسات انتخاب کرد. جای پریز، مسیر کانال کولر، ارتفاع سقف و حتی ضخامت دیوار به سبک بستگی دارد. اگر بعد از نازک کاری تصمیم بگیرید خانه را «کلاسیک تر» کنید، یا باید دوباره هزینه بدهید یا با نتیجه ی ناقصی کنار بیایید.
یک نکته ی دیگر: سبک ها در عمل خالص نیستند. بیشتر خانه هایی که می بینید ترکیبی اند و یک سبک غالب دارند. اما برای اینکه ترکیب درست از آب دربیاید، اول باید هر سبک را جداگانه بشناسید.
بیشتر بخوانید: نحوه دکوراسیون خانه‌های کوچک
سبک مدرن یکی از انواع سبک های طراحی داخلی
سبک مدرن از کجا آمد؟
سبک مدرن از مکتب باوهاوس بیرون آمد. والتر گروپیوس این مدرسه را سال ۱۹۱۹ در آلمان تأسیس کرد و اصل کارش این بود که شکل هر چیز باید از کارکردش بیاید. میس ون در روهه، یکی از معماران همین جریان، جمله ای گفت که هنوز نقل می شود: «کمتر، بیشتر است». در دهه های ۱۹۴۰ تا ۱۹۶۰ نسخه ی گرم تر و چوبی تری هم شکل گرفت که به آن «مدرن میانه ی قرن» می گویند و امروز هم طرفدار دارد.
ویژگی های سبک مدرن
خطوط در این سبک صاف و زاویه ها مشخص اند. ابزار و نقش تزئینی تقریباً وجود ندارد. رنگ های اصلی خنثی اند، یعنی سفید، خاکستری و بژ، و یک یا دو رنگ تاکیدی به فضا شخصیت می دهد. چوب، شیشه، فلز و سنگ کنار هم می نشینند. پلان معمولاً باز است و آشپزخانه به پذیرایی وصل می شود. نورپردازی بیشتر پنهان است: ال ای دی خطی پشت سقف کاذب، نور داخل کابینت و چند چراغ نقطه ای که قرار نیست خودشان دیده شوند.
مبلمان ساده است. یک مبل با پایه ی فلزی باریک، میز عسلی با خط های تمیز و یک فرش ساده برای این سبک کافی است. اگر بخواهم یک معیار بدهم، در طراحی مدرن هر وسیله باید دلیل داشته باشد. وسیله ای که فقط برای پر کردن گوشه آمده، همان جا به فضا ضرر می زند.
اجرای سبک مدرن سخت تر از چیزی است که به نظر می رسد
خیلی ها فکر می کنند چون جزئیات کم است، اجرا هم راحت است. تجربه ی من برعکس است. وقتی روی دیوار هیچ نقش و قابی نباشد، هر ناهمواری خودش را نشان می دهد. دیوار صاف با نور کناری، موج های کوچک را بزرگ نمایی می کند. اگر قرنیز توکار یا پروفیل های پنهان درست اجرا نشوند، فاصله ها نامنظم دیده می شوند. در سبک مدرن، دقت اجرا جای تزئین را می گیرد.
مدرن برای چه خانه ای مناسب است؟
این سبک برای زوج های جوان، خانه هایی با متراژ متوسط و کسانی که نظافت آسان می خواهند انتخاب خوبی است. سطوح صاف گردوغبار کمتری نگه می دارند و تمیز کردنشان ساده است. اگر پلان خانه ایراد دارد، سبک مدرن کمک می کند، چون با خط های ساده و رنگ های روشن فضا مرتب تر دیده می شود.
یک نمونه از پروژه های ما
یکی از پروژه های ما آپارتمانی حدود ۱۲۰ متر در تهران بود. فضا معمولی بود و پلانش هم ایده آل نبود. مشتری نمی خواست درگیر تخریب و تغییرات سنگین شود. ما به جای جابه جا کردن دیوار، سراغ سه ابزار رفتیم: نورپردازی، رنگ و مبلمان. نور را طوری چیدیم که گوشه های تاریک حذف شوند، رنگ ها را روشن و هم خانواده انتخاب کردیم و از دیوارها برای ایجاد عمق استفاده کردیم. بدون هیچ تخریب سنگینی، ظاهر خانه کاملاً عوض شد و فضا بزرگ تر و مرتب تر به نظر می رسید.
سبک مینیمال
ریشه ی مینیمالیسم
مینیمالیسم در دهه ی ۱۹۶۰ در دنیای هنر، به خصوص در آمریکا، به عنوان یک جنبش شکل گرفت. در طراحی داخلی هم از جمله ی «کمتر، بیشتر است» تأثیر گرفت و هم از خانه های سنتی ژاپن که فضاهایشان خالی و نظمشان دقیق است. تفاوتش با مدرن در حد است. مدرن ساده است، اما مینیمال تا جایی که ممکن است چیزها را حذف می کند.
ویژگی های سبک مینیمال
پالت رنگ بسیار محدود است، معمولاً دو یا سه رنگ خنثی. کابینت ها دستگیره ندارند و درها هم سطح دیوار اجرا می شوند. روی میزها و قفسه ها تقریباً چیزی نیست. وسایل کم اند، اما کیفیتشان بالاست. نور طبیعی اهمیت زیادی دارد و پرده های سبک یا پرده ی دوکاره معمولاً جای پرده های سنگین را می گیرند.
مینیمال به فضای ذخیره نیاز دارد
این نکته را همیشه به مشتری ها می گویم: خانه ی مینیمال بدون جای کافی برای نگهداری وسایل، مینیمال نیست، فقط نامرتب است. اگر کسی وسایل زیادی دارد، باید برایشان جای پنهان طراحی شود، مثلاً کمد دیواری تا سقف، کابینت های یکپارچه و فضای زیر تخت یا نشیمن. بدون این ها، ظرف دو ماه فضا از حالت تمیز به حالت شلوغ برمی گردد.
یک خانواده را در نظر بگیرید که عاشق عکس های مینیمال است، اما بچه ی کوچک دارد و اسباب بازی، لباس و وسایل روزمره شان زیاد است. این خانواده با فضای خیلی خلوت راحت نخواهد بود. اگر فقط ظاهر عکس را کپی کنیم و سبک زندگی آن ها را در نظر نگیریم، نتیجه خانه ای است که قشنگ دیده می شود اما زندگی کردن در آن سخت است.
آیا مینیمال ارزان تر است؟
لزوماً نه. عناصر کم اند، ولی همان ها باید بی نقص باشند. کابینت بدون دستگیره، درهای هم سطح و سطوح یکدست به ساخت دقیق نیاز دارند. در بعضی پروژه ها هزینه ی کل مینیمال به مدرن نزدیک می شود، فقط به جای جزئیات تزئینی، پول صرف دقت اجرا و کیفیت مصالح می شود.
سبک کلاسیک
ریشه ی سبک کلاسیک
سبک کلاسیک از طراحی کاخ ها و خانه های اشرافی اروپا در قرن های شانزدهم تا هجدهم آمده است. این دوره سه جریان اصلی دارد: رنسانس، باروک و روکوکو. در فرانسه این سبک با نام پادشاهانی مثل لویی چهاردهم، پانزدهم و شانزدهم شناخته می شود و همین است که هنوز در بازار ایران به بعضی مبل ها «مبل لویی» می گویند.
ویژگی های سبک کلاسیک
تقارن اصل اول این سبک است. وسط اتاق یک محور فرضی وجود دارد و دو طرف آن چیزهای مشابه قرار می گیرند: دو چراغ کنار هم، دو مبل روبه روی هم، دو پرده در دو طرف پنجره. دیوارها قاب بندی می شوند، دور سقف ابزار و گچ بری کشیده می شود و وسط سقف لوستر می نشیند. مبل ها چوب منبت کاری شده و پایه های خمیده دارند و پارچه ها از جنس مخمل، ابریشم و جاکارد انتخاب می شوند. رنگ ها گرم و عمیق اند: کرم، قهوه ای، سرمه ای، زرشکی و طلایی.
کلاسیک فضای زیاد می خواهد
هرچه متراژ و ارتفاع سقف بیشتر باشد، کلاسیک بهتر جواب می دهد. ابزار ضخیم زیر سقف کوتاه، سقف را روی سر آدم می آورد. نمونه اش مشتری ای است که عاشق یک عکس کلاسیک پرزرق وبرق شده، اما خانه اش ۷۰ یا ۸۰ متر است. اگر همان تصویر را عیناً پیاده کنیم، فضا گرفته و شلوغ می شود. در چنین خانه ای یا باید سراغ سبکی سبک تر رفت یا نسخه ی خیلی ساده شده ی کلاسیک را اجرا کرد.
سختی های اجرایی کلاسیک
در کلاسیک جزئیات همه چیز است. قاب بندی دیوار را در نظر بگیرید. اگر اندازه ها و فاصله ها دقیق نباشد، خیلی زود خودش را نشان می دهد و چشم هر مهمانی آن را می گیرد. گچ بری و ابزار هم اجرای تمیز می خواهد و اگر خوب کار نشود، ترک و اختلاف سطح پیدا می کند. کابینت پرجزئیات هم هم ساختش سخت تر است و هم نصبش حساس تر.
سبک نئوکلاسیک
نئوکلاسیک از کجا آمد؟
نئوکلاسیک در قرن هجدهم اروپا شکل گرفت. کاوش های شهرهای باستانی هرکولانیوم و پمپئی از حدود سال های ۱۷۳۸ و ۱۷۴۸ شروع شد و علاقه به معماری یونان و روم را زنده کرد. هنرمندان و معماران در واکنش به تزئینات پرپیچ وخم روکوکو سراغ خطوط ساده تر، ستون ها و تناسب های سنجیده رفتند. اسم سبک هم از همین جاست: «نو» به علاوه ی «کلاسیک».
نئوکلاسیک امروزی چه شکلی است؟
چیزی که امروز در خانه ها به اسم نئوکلاسیک اجرا می شود، نسخه ی سبک شده ی آن است. قاب ها ظریف ترند، ابزارها کم عرض تر و رنگ ها روشن تر: سفید، کرم و گریج. طلایی بیشتر نقش تاکید دارد. مبلمان هم خطوط منحنی ملایم دارد، اما حجیم و پرمنبت نیست. نتیجه فضایی است که حس کلاسیک می دهد و نیاز به سقف خیلی بلند یا خانه ی خیلی بزرگ ندارد.
فرق کلاسیک و نئوکلاسیک
ساده ترین تعریفی که به مشتری ها می دهم این است: کلاسیک تزئین را زیاد می کند، نئوکلاسیک آن را سنجیده می کند. در کلاسیک پرده های سنگین، رنگ های تیره تر و جزئیات کنده کاری شده می بینید. در نئوکلاسیک همان ایده ها با شدت کمتر و رنگ روشن تر می آیند. از نظر هزینه هم نئوکلاسیک معمولاً کمی پایین تر است، چون جزئیات کمتری دارد، هرچند هنوز از مدرن گران تر درمی آید.
تجربه ی ما در یک پروژه ی نئوکلاسیک
در یکی از پروژه های نئوکلاسیک، چالش اصلی این بود که فضا بیش از حد شلوغ و تجملاتی نشود. وقتی اسم نئوکلاسیک می آید، خیلی از مشتری ها فکر می کنند باید همه جا قاب بندی، ابزار، رنگ طلایی و وسایل زیاد داشته باشند. ما سعی کردیم تعادل را حفظ کنیم تا هم حس نئوکلاسیک بماند و هم خانه قدیمی و شلوغ به نظر نرسد.
پیشنهادم به کسی که می خواهد خانه اش را نئوکلاسیک کند این است که قاب بندی را روی یک یا دو دیوار شاخص ببرد و بقیه را صاف بگذارد. طلایی را هم در جزئیات کوچک مثل دستگیره، پایه ی چراغ یا قاب آینه به کار ببرد و سطح بزرگی را با آن نپوشاند.
چطور سبک مناسب خانه تان را انتخاب کنید؟
قبل از اینکه به عکس ها نگاه کنید، چند سؤال را برای خودتان جواب بدهید. ما هم در جلسه ی اول همین ها را می پرسیم:
- متراژ خانه و ارتفاع سقف چقدر است؟
- چه کسانی در خانه زندگی می کنند؟ بچه ی کوچک، سالمند یا مهمان های زیاد در انتخاب اثر دارد.
- وسایل شما چقدر است؟ خانه ای که وسیله ی زیاد دارد، برای مینیمال فضای ذخیره ی بیشتری لازم دارد.
- بودجه ی کل چقدر است؟ منظورم هزینه ی اجرا و مبلمان است، نه فقط خرید مصالح.
- چقدر حوصله ی نظافت و نگهداری دارید؟ ابزار و قاب بندی گردوغبار می گیرند و باید تمیز شوند.
بعد از جواب دادن، نتیجه معمولاً روشن می شود. خانه ی کوچک تر و سقف معمولی بیشتر به مدرن یا مینیمال می خورد. یک نئوکلاسیک ساده و کم جزئیات هم می تواند جواب بدهد. خانه ی بزرگ با سقف بلند جای کلاسیک و نئوکلاسیک است. اگر بین دو سبک مردد هستید، با پایه ی ساده تر شروع کنید، چون اضافه کردن جزئیات بعداً آسان تر از برداشتنشان است.
یک نکته ی دیگر: طراحی داخلی فقط قشنگ بودن نیست. فضا باید برای زندگی کردن هم راحت باشد. به همین خاطر ما قبل از انتخاب سبک، می پرسیم مشتری چطور زندگی می کند، چه سلیقه ای دارد و از هر اتاق چه استفاده ای می کند.
هزینه و زمان اجرای هر سبک
سبک های کلاسیک و نئوکلاسیک معمولاً از مدرن گران ترند، چون جزئیات اجرایی بیشتری دارند. قاب بندی دیوار، گچ بری، ابزار، جزئیات کابینت و بعضی مصالح هم هزینه را بالا می برند و هم زمان اجرا را طولانی تر می کنند.
اگر بخواهم عددی حدودی بدهم، در بعضی پروژه ها اجرای کلاسیک می تواند ۳۰ تا ۴۰ درصد بیشتر از یک طراحی مدرن هزینه داشته باشد. این عدد دقیق نیست. به متراژ، مصالح و میزان جزئیات بستگی دارد و برای همه ی پروژه ها نمی شود یک رقم ثابت گفت.
زمان اجرا هم همین طور است. در سبک مدرن خطوط ساده ترند و جزئیات کمتر، پس کار سریع تر پیش می رود. در کلاسیک و حتی نئوکلاسیک، مخصوصاً وقتی قاب بندی و ابزار زیاد داریم، اجرای دقیق جزئیات وقت بیشتری می برد. به مشتری ها همیشه می گویم فقط هزینه ی خرید مصالح را نبینند. هزینه ی اجرا، زمان پروژه و دردسرهای اجرایی هم جزو هزینه ی واقعی طراحی اند.
اشتباهات رایج در انتخاب سبک طراحی داخلی
بزرگ ترین اشتباهی که می بینم، انتخاب سبک فقط بر پایه ی عکس های اینستاگرام یا پینترست است. آن عکس ها معمولاً خانه های بزرگ، با نور حرفه ای و بدون وسایل روزمره را نشان می دهند. مشتری بدون اینکه ببیند آن سبک به خانه و سبک زندگی خودش می خورد یا نه، عاشق تصویر می شود.
اشتباه دوم دیده نشدن سبک زندگی است. یک خانواده ی دارای بچه ی کوچک و وسایل زیاد، با یک خانه ی مینیمال کامل راحت نمی شود. برعکسش هم صادق است: کسی که فضای خلوت دوست دارد، در خانه ای پر از ابزار و قاب خسته می شود.
اشتباه سوم این است که سبک بعد از شروع کار عوض شود. تغییر دادن جای پریز، سقف کاذب یا قاب بندی وسط اجرا، هم هزینه دارد و هم کار را عقب می اندازد. سبک را همان مرحله ی طراحی نهایی کنید.
اشتباه چهارم فقط به هزینه ی مصالح نگاه کردن است. مصالح ارزان با اجرای ضعیف، نتیجه ای بدتر از مصالح متوسط با اجرای دقیق می دهد.
سؤالات متداول درباره ی انواع سبک های طراحی داخلی
کدام سبک طراحی داخلی هزینه ی کمتری دارد؟
به طور معمول مدرن و مینیمال اجرای ارزان تری دارند، چون جزئیات و تزئینات کمتری دارند. با این حال مینیمال هم اگر کابینت بدون دستگیره و سطوح کاملاً صاف بخواهد، دقت زیادی لازم دارد و هزینه اش بالا می رود.
برای آپارتمان کوچک کدام سبک بهتر است؟
مدرن و مینیمال انتخاب های امن ترند. نئوکلاسیک ساده و کم جزئیات هم ممکن است، اما کلاسیک پرجزئیات در ۷۰ یا ۸۰ متر معمولاً فضا را شلوغ می کند.
فرق سبک مدرن و مینیمال چیست؟
مدرن ساده است و خطوط تمیز دارد، ولی هنوز می تواند رنگ و بافت و وسایل متنوع داشته باشد. مینیمال هرچه را که لازم نیست حذف می کند و روی پالت بسیار محدود و فضای خالی تکیه دارد.
فرق کلاسیک و نئوکلاسیک چیست؟
کلاسیک پرتزئین تر، تیره تر و سنگین تر است. نئوکلاسیک همان حس را با جزئیات ظریف تر، رنگ های روشن تر و تقارن سنجیده تر می دهد.
آیا می شود چند سبک را با هم ترکیب کرد؟
بله، به شرط اینکه یک سبک غالب باشد. مثلاً پایه ی مدرن با چند عنصر نئوکلاسیک خوب جواب می دهد. ترکیب بدون برنامه ی مشخص، نتیجه ای ناهماهنگ می دهد.
قبل از انتخاب سبک، مشورت بگیرید
اگر هنوز بین دو سبک مانده اید، پیش از خرید مبلمان و شروع تخریب با ما صحبت کنید. تیم مهندسی آکوسازان در پروژه های مدرن و نئوکلاسیک تجربه ی اجرایی دارد و می تواند بر اساس متراژ، پلان و سبک زندگی شما پیشنهاد روشن بدهد.
